Acnélittekens behandelen: welke soort heb je en wat helpt daartegen

De meest voorkomende nasleep van acne is geen echt litteken maar een verkleuring. Een rode of paarse plek is een verwijd vaatje dat nog niet is gekalmeerd. Een bruine plek is post-inflammatoire hyperpigmentatie: extra pigment dat is aangemaakt tijdens de ontsteking.

Het goede nieuws is dat verkleuringen vervagen, ook zonder behandeling. Rode plekjes verdwijnen doorgaans in drie tot zes maanden, bruine vlekken duren zes tot achttien maanden. Zonbescherming versnelt dat proces meer dan welk product ook.

Het praktische onderscheid is eenvoudig: rek de huid voorzichtig uit. Verdwijnt de plek of verandert de kleur, dan gaat het om verkleuring. Blijft er een schaduw of een oneffenheid zichtbaar, dan zit er reliëf in en heb je met een echt litteken te maken.

Ice pick littekens zijn smal en diep, alsof er met een fijne priem in de huid is geprikt. Ze reiken tot diep in de dermis en zijn de moeilijkste categorie, omdat de opening te smal is om vanuit de bodem opgevuld te worden.

Boxcar littekens zijn breder met scherpe, afgetekende randen, vergelijkbaar met kleine kraters. Ze zitten minder diep dan ice picks en reageren doorgaans goed op behandelingen die de randen verzachten en de bodem optillen.

Rolling littekens geven een golvend oppervlak zonder scherpe randen. Ze ontstaan doordat bindweefselstrengen de huid van onderaf naar beneden trekken. Juist bij dit type geeft collageenstimulatie vaak het mooiste resultaat.

Littekenweefsel is collageen dat in de haast en in de verkeerde richting is aangelegd. Microneedling maakt duizenden microscopische kanaaltjes waardoor de huid dat weefsel opnieuw gaat aanmaken, dit keer geordend en zonder de druk van een actieve ontsteking.

Voor rolling en boxcar littekens is dit de meest bewezen route: de bodem wordt opgetild en de randen worden zachter, waardoor het licht anders valt en het litteken optisch verdwijnt. Reken op drie tot zes sessies met vier tot zes weken ertussen.

Bij ice pick littekens is microneedling alleen vaak onvoldoende. Die vragen om een gecombineerde aanpak, en soms is doorverwijzing naar een dermatoloog voor een aanvullende techniek de eerlijkste route. Wij zeggen dat liever eerlijk dan dat we een resultaat beloven dat niet haalbaar is.

Littekenbehandeling begint pas als de acne echt tot rust is. Behandelen tijdens een actieve ontsteking verspreidt bacteriën en levert alleen nieuwe schade en nieuwe pigmentvlekken op.

Gebruik je isotretinoine, dan houden we een wachttijd aan van zes tot twaalf maanden na de laatste kuur. De huid heeft dan tijd om zijn normale herstelvermogen terug te krijgen.

Die wachttijd is geen verloren tijd. Juist dan bouw je een goede routine op met zonbescherming en pigmentremmers, zodat de verkleuringen alvast vervagen. Vaak blijkt na die maanden dat er veel minder echt litteken over is dan aanvankelijk gedacht.

Een litteken volledig laten verdwijnen is zelden haalbaar. Een verbetering van vijftig tot tachtig procent bij rolling en boxcar littekens is wel realistisch, en dat is in de praktijk het verschil tussen littekens die opvallen en een huid met wat textuur.

Het resultaat bouwt langzaam op. Collageen dat tijdens een sessie wordt aangemaakt, is pas na drie tot zes maanden volledig gerijpt. Beoordeel het eindresultaat dus niet twee weken na de laatste behandeling.

Bij een gepigmenteerde huid werken we voorzichtiger en met langere intervallen, om te voorkomen dat de behandeling zelf nieuwe pigmentvlekken uitlokt. Dat maakt het traject iets langer, maar het resultaat duurzamer.